Chińczyk, który walczył o niepodległą Polskę

Sto lat temu Polska odzyskała niepodległość. Przyczynił się do tego nie tylko układ sił politycznych jaki wytworzył się w Europie i na świecie po I wojnie światowej, lecz również ogromna determinacja Polaków, którzy podjęli zdecydowane działania na rzecz odzyskania niepodległości. Niewątpliwe zasługi na rzecz odzyskania niepodległości ponieśli tak wybitni Polacy jak Józef Piłsudski, Ignacy Jan Paderewski czy Roman Dmowski. Jednak ich wysiłki nie zdały by się na nic gdyby w sprawę nie zaangażowały się rzesze zwykłych, przeciętnych ludzi pracujących na co dzień w swych warsztatach, sklepikach czy na roli. W tej rzeszy czasami już anonimowych bohaterów jest także Polak pochodzenia chińskiego, Józef Zdzisław Czendefu.

Józef Zdzisław Czendefu urodził się w roku 1892 w leżącym w północno – wschodnich Chinach mieście Dalian jako Chen Defu. Osierocony przez rodziców trafił w roku 1905 pod opiekę uczestniczącego w wojnie rosyjsko – japońskiej Polaka, kapitana armii rosyjskiej, Kazimierza Skorotkiewicza. Razem ze swoim opiekunem przyjechał do Warszawy gdzie zaczął uczyć się na stolarza w fabryce mebli Chojnackiego. Niedługo potem wyjechał do leżącego w Wielkopolsce Barcina. Tu ok. 1907 roku ochrzcił się w kościele rzymsko – katolickim przyjmując imiona Józef Zdzisław. Rozpoczął też aktywną działalność Polskim Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół”. Jako członek tego zasłużonego dla polskiej niepodległości towarzystwa przyłączył się w dniu 4 stycznia 1919 roku do powstania wielkopolskiego. W szeregach powstańczej kompanii barcińskiej wziął czynny udział w walkach na odcinku Szubin – Barcin – Łabiszyn. Następnie, wcielony już do wchodzącej w skład odrodzonego Wojska Polskiego Armii Hallera wziął udział w wojnie polsko – bolszewickiej.

W roku 1924 Józef Zdzisław Czendefu podjął starania o nadanie polskiego obywatelstwa. Uzyskał je jednak, dzięki pomocy burmistrza Barcina, dopiero w roku 1933. W roku 1935 losy bohaterskiego Chińczyka zostały opisane w „Kurierze Poznańskim”, zaś już po II wojnie światowej uchwałą Rady Państwa z 10 listopada 1958 roku przyznano mu Wielkopolski Krzyż Powstańczy. Po II wojnie światowej pracował jako stolarz w różnych zakładach pracy, m.in. w toruńskiej Spółdzielni Przemysłu Ludowego i Artystycznego „Rzut”, w której dokonał kilku uznanych przez Urząd Patentowy Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej usprawnień. Józef Zdzisław Czendefu zmarł bezpotomnie pod koniec lat pięćdziesiątych.

Adam Paweł Olechowski